سیاست گذاری پیشرفت شهری

سیاست گذاری پیشرفت شهری

سیاستگذاری انطباق با تغییر اقلیم در تهران؛ بازخوانی الگوی تغییرات مکانی بارش در افق ۲۰ سال آینده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمدرضا فرزانه 1
محمد عبدالحسینی 2
1 عضو هیئت علمی گروه مهندسی محیط زیست و پایش آلاینده‌ها، پژوهشکدۀ محیط زیست و توسعۀ پایدار، تهران، ایران
2 عضو هیئت علمی گروه مهندسی آب دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گلستان، ایران
10.22034/judpm.2026.568604.1078
چکیده
توسعۀ کلان‌شهر تهران نیازمند انطباق با سیاست‌های آمایشی و توجه به ظرفیت برد منابع، به‌ویژه محدودیت‌های هیدرولوژیکی است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی اثرات تغییر اقلیم بر توزیع فضایی بارش در زیرحوضۀ کد ۴۱۳۳ از محدوده‌های حوضۀ آبریز دریاچۀ نمک (شامل محدودۀ شهر و پیرامون شهر تهران) و تبیین پیامدهای آن برای سیاستگذاری شهری تهران انجام شده است. با توجه به خلأ آماری در ارتفاعات، ابتدا داده‌های بازتحلیل پایگاه تراکلایمت اعتبارسنجی شد. سپس، وضعیت بارش در دوره‌های ۷۰ و ۲۰ سالۀ اخیر تحلیل و تغییرات آتی تحت چهار سناریوی مسیر مشترک اجتماعی ـ اقتصادی (SSPs) با بهره‌گیری از شاخص میانه ۵ مدل از مدل‌های مورد تأیید ششمین گزارش هیئت بین الدولی تغییر اقلیم و با استفاده از روش ریز‌مقیاس‌نمایی ضریب تغییرات تصویرسازی شد. یافته‌ها نشان‌دهندۀ وقوع پدیدۀ انقباض مکانی پهنه‌های پرباران در ۲۰ سال اخیر است که به کاهش ورودی هیدرولوژیک حوضه منجر شده است. نتایج آینده‌پژوهی بیانگر آن است که حتی در سناریوی پایدار (SSP1-2.6)، کاهش بارش اجتناب‌ناپذیر بوده و در سناریوی بدبینانه (SSP5-8.5)، زوال ساختاری منابع آب در ارتفاعات شمال (کاهش به زیر ۱۹۰ میلی‌متر) رخ خواهد داد. این روند، می‌تواند رژیم بارش‌ها را به سمت رگبارهای مخروب سوق داده که با کاهش نفوذپذیری، ‌به قطع تغذیۀ سفره‌های زیرزمینی و تشدید فرونشست زمین در مناطق جنوبی شهر تهران منجر ‌شود. نتایج این تحقیق بر ضرورت برنامه‌های بازآفرینی شهری و بازنگری در اسناد آمایشی بر مبنای توان اکولوژیکی جدید حوضه تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها
سیاست اقلیمی‌
تاب‌آوری اقلیمی
تغییر اقلیم
تهران
موضوعات

عنوان مقاله English

Climate Change Adaptation Policy in Tehran: Reinterpreting Spatial Precipitation Patterns over the Next 20-Year

نویسندگان English

Mohammad Reza Farzaneh 1
Mohammad Abdolhosseini 2
1 Assistant Prof. at Research Group of Environmental Engineering and Pollution Monitoring, Research Center for Environment and Sustainable Development, RCESD, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Water Engineering Department the Director of Educational Affairs, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources (www.gau.ac.ir), Gorgan, Golestan Province, Iran
چکیده English

The development of the Tehran metropolis requires adherence to spatial planning and resource capacity, especially hydrological limits. This study analyzes the impacts of climate change on precipitation distribution in Sub-basin 4133, which affects Tehran's urban policymaking. Given limited high-altitude observational data, TerraClimate reanalysis data were validated (R^2 > 0.85). Precipitation patterns from the past 70 and 20 years were studied, and future changes under four Shared Socioeconomic Pathways (SSPs) were projected using the median of five CMIP6 models with the Change Factor downscaling method. Results show a "spatial contraction of high-precipitation zones" in the last 20 years, decreasing the basin's hydrological inflow. Future projections indicate an inevitable precipitation decline even under the sustainable scenario (SSP1-2.6), with the pessimistic scenario (SSP5-8.5) predicting a severe water resource collapse in northern highlands (below 190 mm). This, potentially worsened by Tehran's Urban Heat Island (UHI), could lead to destructive flash floods, reduced soil permeability, compromised groundwater recharge, and increased land subsidence in southern districts. The findings underscore the critical need for urban regeneration to implement the "Sponge City" model and update spatial planning documents according to the basin's revised ecological capacity.

کلیدواژه‌ها English

Adaptation Policy
Climate Change
Climate resilience
Tehran
1.    Madani K. The water-energy-food nexus in Tehran: Challenges and policy solutions .2021; 285: 112-124.
2.    Hejazizadeh P. Investigation of temperature and precipitation changes in Tehran during the last half century. Journal of Urban Ecology Researches. 2009;1(1): 43-56. [Persian]
3.    IPCC. Climate Change. Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press. 2022. 
4.    Binesh N, Niksokhan MH, Sarang A, Amin AS. Detecting the trend of annual and seasonal temperature and precipitation changes in Tehran during the period. 2017;1984-2014. Nivar, 41(96-97): 36-45. [Persian] 
5.    Shamsipour AA, Esmaeili A, Mohammadi A. Determining the temporal and spatial trend and change point of precipitation and maximum temperature in Tehran. Journal of Physical Geography Research. 2025. [Persian] 
6.    Khansalari M, Mohammadi A. Spatiotemporal analysis of precipitation extremes over Iran based on CMIP6 multi-model ensemble under SSP scenarios. Climatic Change. 2024; 177(3): 45.
7.    Fakhri M, Farzaneh MR, Eslamian S, Khordadi MJ. Uncertainty assessment of downscaled rainfall: impact of climate change on the probability of flood. Journal of Flood Engineering. 2012; 3(1): 19-28.
8.    Fakhri M, Farzaneh MR, Eslamian S, Khordadi MJ. Confidence interval assessment to estimate dry and wet spells under climate change in Shahrekord Station, Iran. Journal of Hydrology Engineering. 2011. 2013; 18(7): 911-918.
9.    Fakhri M, Farzaneh MR, Eslamian S, Hosseinipour EZ. Uncertainty analysis of downscaled precipitation using LARS-WG statistical model in Shahrekord station, Iran. In World Environmental and Water Resources Congress. 2011. pp. 4572-4578.
10.              Mahmoudi, M, et al. Integration of InSAR subsidence maps and climate change scenarios for urban resilience planning in Tehran. Ecological Questions. 2025; 36(1): 12-28.
11.              Mahmoudi, M, et al. Integration of InSAR subsidence maps and climate change scenarios for urban resilience planning in Tehran. Ecological Questions. 2025; 36(1): 12-28.
12.              Fazeli Farsani I, Farzaneh MR, Besalatpour AA, Salehi M H, Faramarzi M. Assessment of the impact of climate change on spatiotemporal variability of blue and green water resources under CMIP3 and CMIP5 models in a highly mountainous watershed. Theoretical and Applied Climatology. 2019; 136(1): 169-184.
13.              Farzaneh MR, Eslamian S, Samadi SZ, Akbarpour A. An appropriate general circulation model (GCM) to investigate climate change impact. International Journal of Hydrology Science and Technology. 2012; 2(1): 34-47.
14.              Rostamian R, Eslamian S, Farzaneh MR. Application of standardised precipitation index for predicting meteorological drought intensity in Beheshtabad watershed, central Iran. International Journal of Hydrology Science and Technology. 2013; 3(1): 63-76.
15.              Zamani Nuri A, Farzaneh MR, Fakhri M, Dokoohaki H, Eslamian S, Khordadi MJ. Assessment of future climate classification on Urmia Lake basin under effect of climate change. International Journal of Hydrology Science and Technology. 2013; 3(2): 128-140.
16.              Abdolhosseini M, Farzaneh MR. Investigation of internal uncertainty sources of change factor method in downscaling of climatic parameters of future period. International Journal of Agriculture and Crop Sciences. 2014; 7(12): 941-949.
17.              Hadizadeh M, Farzaneh MR, Shahidi A, Khordadi MJ. Quantitative assessment and prediction of drought under climate change impact in Birjand region, Iran. International Journal of Hydrology Science and Technology. 2014; 4(3): 245-264.
18.              Mahmoudi, M, et al. Integration of InSAR subsidence maps and climate change scenarios for urban resilience planning in Tehran. Ecological Questions. 2025; 36(1): 12-28.
19.              Zamani A, et al. Policy-making for climate change adaptation in Middle Eastern megacities: A review of Tehran’s challenges. Journal of Water and Climate Change. 2023; 14(5): 1420-1435.
20. National Adaptation Plan (NAP). Islamic Republic of Iran’s climate resilience strategy for water resources (2025-2030). Department of Environment, Tehran. 2024.
سیاست گذاری پیشرفت شهری
دوره 3، شماره 2
تابستان 1405
صفحه 201-211

  • تاریخ دریافت 07 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 08 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 08 اسفند 1404
  • تاریخ انتشار 11 خرداد 1405