انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X 3 3 2026 09 23 Presenting a Model of Financial Challenges for Public Sector Participation in the Process of Urban Fabric Reconstruction using A Grounded Theory Approach ارائه الگوی چالش‌های مالی مشارکت بخش عمومی در فرآیند بازسازی بافت‌های شهری رویکرد داده بنیاد 359 380 242443 10.22034/judpm.2026.573447.1087 FA پیمان اکبری استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0003-4302-1867 رضا رستمی استادیار گروه مدیریت کسب‌و‌کار، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-8618-0545 Journal Article 2026 01 28 This research aimed to present a model of the financial challenges of public sector participation in the reconstruction of dilapidated structures, using a case study of Tehran's District 1 Municipality. This is an applied and qualitative study with a data-based approach, and the data were collected through interviews with 20 managers and key employees and analyzed with MAXQDA software. The results showed that the causal factors include the diversity of services and resource constraints. The underlying factors include unforeseen costs, lack of resource sustainability, and financial dependence. Intervening factors include inflation, government indifference, and the cost-effectiveness of laws. The central category is the financial challenges of public participation. The proposed strategies include designing a financing program, reviewing laws, providing government resources, and encouraging private investment. The consequences of these measures include improving municipal performance, increasing citizen satisfaction, employment growth, and housing production. Finally, to overcome obstacles such as budget constraints and income instability, it is essential to rely on structural strategies such as government budget allocation, fiscal policy stability, and administrative process facilitation to improve the quality of life in target contexts. بازسازی بافت‌های فرسودۀ شهری نیازمند تخصیص منابع مالی کافی و مشارکت مؤثر نهادهای عمومی است؛ با این‌حال، شهرداری‌ها به دلیل ساختار مالی نامناسب و محدودیت‌های بودجه‌ای در مسیر تحقق این اهداف با موانع جدی مواجه‌اند. بر این‌اساس، پژوهش حاضر با هدف ارائۀ الگوی جامع چالش‌های مالی مشارکت بخش عمومی در فرایند بازسازی بافت‌های شهری، با تمرکز بر مطالعۀ موردی شهرداری منطقۀ ۱ تهران طراحی و اجرا شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی با رویکرد داده‌بنیاد است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با ۲۰ نفر از مدیران و کارکنان کلیدی شهرداری (انتخاب‌شده به روش گلوله‌برفی) گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها نشان داد پدیدۀ محوری «چالش‌های مالی مشارکت عمومی در بازسازی بافت‌های فرسوده» تحت تأثیر عوامل علّی (تنوع خدمات شهرداری و محدودیت منابع حمایتی مالی) و عوامل زمینه‌ای (هزینه‏های پیش‌بینی‌نشده، فورس بودن خدمات شهرداری، منابع غیر مجاز درآمدزایی، عدم پایداری منابع مالی شهرداری، بودجۀ محدود، گستردگی وظایف، و وابستگی مالی شهرداری ـ نبود آینده‌نگری مالی) شکل می‌گیرد. در این‌میان، عوامل مداخله‌گر نظیر (تورم‏های پی‌درپی، خسارت‏های غیر قابل پیش‏بینی، بی‏توجهی دولت در تأمین مالی، نبود هماهنگی بین عوامل اجرایی، هزینه‌بر بودن رعایت ضوابط، و هزینه‌بر بودن خدمات مبتنی بر قوانین) این چالش‌ها افزوده‌اند. راهبردهای استخراج‌شده شامل (طراحی برنامۀ تأمین مالی، بازنگری در قوانین و مقررات، بازتولید عاطفی ساکنان، تعریف سازوکارهای نظارتی بر بازسازی تدبیر منابع درآمدی از محل بودجۀ عمومی دولت، تسهیل فرایندهای اداری وابسته به دستگاه‌های مختلف دولتی، ثبات سیاست‏های پولی و مالی دولت، و تشویق سرمایه‌گذاری بخش خصوصی) بود که به پیامدهایی نظیر بهبود شاخص‏های عملکردی، افزایش رضایتمندی شهروندان، افزایش نرخ اشتغال، افزایش تولید مسکن، بهبود سیما و منظر شهری، کاهش مصف انرژی و افزایش سرمایه‏گذاری منجر می‌شود. نتایج بیانگر آن است که غلبه بر چالش‌های مالی نیازمند اتکا به راهبردهای ساختاری نظیر تخصیص اعتبارات از بودجۀ عمومی دولت و ثبات سیاست‌های مالی است.

https://www.judpm.ir/article_242443_017826b49958308e89874312e9799e81.pdf

انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X 3 3 2026 09 23 Examining the Consequences of Moving the Capital to Makran with Hydropolitical Approaches and Hydro-Hegemonic Structures بررسی تطابق پیامدهای انتقال پایتخت به مکران با رویکردهای هیدروپلیتیک و ساختارهای هیدروهژمون 381 392 244609 10.22034/judpm.2026.581957.1105 FA رامتین طاوسی راد دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0009-0006-3284-2140 محمد انصاری قوجقار استادیار، گروه مهندسی احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0003-0485-5551 آرش ملکیان استاد، گروه مهندسی احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0001-8174-6784 Journal Article 2026 02 27 This study examines the strategic implications and challenges of the proposed relocation of Iran’s capital from Tehran to the Makran region, with a particular focus on hydropolitical dimensions and water resource sustainability. Drawing on a comprehensive review of the literature and an analysis of responses collected through a researcher-designed questionnaire administered to experts in water resources management and hydropolitics, the study evaluates the multifaceted consequences of this proposed transition. The questionnaire consisted of three quantitative sections containing ten closed-ended items measured on a five-point Likert scale and was designed to provide an in-depth assessment across three key dimensions: water security, geopolitical implications, and national sustainability. The findings indicate that the current water resource management model in Tehran suffers from significant hydropolitical instability. The relocation of the capital could potentially contribute to a redistribution of power and a shift in the hydropolitical balance toward southeastern Iran. However, expert opinions reveal a critical gap between strategic necessity and infrastructural preparedness. In particular, the inadequacy of existing infrastructure in the Makran region was identified as the primary challenge, receiving agreement from 90% of respondents, while the risk of local conflicts over water resources was recognized as another major concern, supported by 40% of respondents. The study further emphasizes that, given the multidimensional nature of this decision and the strong consensus among respondents—90% of whom expressed support for the proposal—the successful implementation of the capital relocation plan requires a transition from a centralized management framework toward an integrated and coordinated governance model involving multiple sectors. Without substantial investment in water infrastructure and effective management of geopolitical risks, the project may exacerbate environmental and social challenges within the region. پژوهش حاضر پیامدها و چالش‌های استراتژیک طرح انتقال پایتخت ایران از تهران به منطقۀ مکران را با تمرکز بر ابعاد هیدروپلیتیک و پایداری منابع آب بررسی می‌کند. این مطالعه با استفاده از مطالعات منابع کتابخانه‌ای و تحلیل نظرات حاصل از پرسشنامۀ محقق‌ساختۀ کارشناسان فعال در زمینۀ منابع آب و مباحث هیدروپلتیک، ابعاد مختلف این انتقال را مورد ارزیابی قرار داده است. پرسشنامۀ محقق‌ساخته در 3 بخش کمی در 10 گویه بسته با مقیاس لیکرت 5درجه‌ای به ‌منظور توصیف عمیق در سه بعد امنیت آبی، پیامدهای ژئوپلیتیک و پایداری ملی طراحی شد. نتایج نشان می‌دهد مدل فعلی مدیریت منابع آب در تهران از نظر هیدروپلتیک دچار ناپایداری شدید است و انتقال پایتخت می‌تواند به بازتوزیع قدرت و تعادل هیدروپلیتیک به سمت جنوب شرق ایران منجر شود. با این‌حال، نتایج حاصل از نظرات کارشناسان، شکافی حیاتی میان ضرورت‌های استراتژیک و آمادگی زیرساختی را آشکار می‌سازد. به طوری که عدم کفایت زیرساخت‌های موجود در منطقۀ مکران با 90 درصد توافق آرا میان پاسخ‌دهندگان و ریسک‌های مربوط به تنش‌های محلی بر سر منابع آب با 40 درصد آرا به عنوان تهدیدهای اصلی در برابر این طرح شناسایی شده‌اند. نتایج پژوهش تأکید می‌کند که با توجه به ماهیت چندبعدی این تصمیم و همچنین، موافقت 90درصدی و قاطع پاسخ‌دهندگان حاضر در این مقاله، موفقیت این طرح‌، مستلزم گذار از مدیریت متمرکز به سمت الگوی حکمرانی یکپارچه و هماهنگ میان‌بخش است و بدون تقویت زیرساخت‌های آبی و مدیریت ریسک‌های ژئوپلیتیک، می‌تواند به تشدید بحران‌های زیست‌محیطی و اجتماعی در منطقه منجر شود.

https://www.judpm.ir/article_244609_bff8f0b5cc710fea782704f6c61d1cde.pdf

انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X 3 3 2026 09 23 Property Valuation and Urban Revenue Collection within a Participatory Governance Framework: The Case of Isfahan ارزش‌گذاری املاک و اخذ عوارض شهری، رویکرد حکمرانی مشارکتی (مورد مطالعه: شهر اصفهان) 393 409 244662 10.22034/judpm.2026.580224.1099 FA رضا نصر اصفهانی دانشیار گروه اقتصاد و کارآفرینی‌، دانشگاه هنر اصفهان، ایران 0000-0002-8195-1339 مصطفی نباتی‌نژاد دانش‌آموختۀ دکتری کارآفرینی، مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران الهام عاقریان کارشناسی ارشد، علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2026 02 27 This study was conducted to improve the property valuation system of Isfahan City for the assessment of municipal charges by incorporating the participation of real estate consultants. The research adopted a descriptive–analytical approach and involved 914 participants, including municipal property valuation experts and members of the Isfahan Real Estate Consultants Association, who were selected through random sampling. Data were collected using structured questionnaires based on a detailed geographical zoning framework, with a precise distinction between main and secondary streets. The findings revealed that the average discrepancy between expert-assessed property values and market prices amounted to 60 million Iranian Rials in the residential sector and 130 million Iranian Rials in the commercial sector. In the residential sector, 22% of regional valuation codes exhibited low discrepancies (less than 10%), 31% showed moderate discrepancies (10–30%), and 47% required re-evaluation. The corresponding figures for the commercial sector were 9%, 19%, and 72%, respectively. A hybrid valuation model was developed based on minimizing estimation errors and empirically testing alternative weighting schemes. The optimal model assigned a weight of 70% to expert valuations and 30% to market-based valuations. The results demonstrated that this combination significantly reduced the gap between expert-assessed values and actual market prices. The findings confirm the effectiveness of the proposed hybrid model in urban property valuation systems. It is recommended that the Municipality of Isfahan employ this model for the periodic updating of benchmark property values. The application of the proposed approach can contribute to enhancing the efficiency of building charge assessment mechanisms and increasing transparency in urban governance and municipal management. این مطالعه با هدف بهبود نظام ارزش‌گذاری املاک شهر اصفهان جهت اخذ عوارض شهری با بهره‌گیری از مشارکت مشاوران املاک در شهر اصفهان انجام شد. پژوهش حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی و با مشارکت ۹۱۴ نفر از کارشناسان املاک شهرداری و مشاوران عضو اتحادیۀ املاک اصفهان که به شیوۀ نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شده بودند، اجرا شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های ساختاریافته مبتنی بر پهنه‌بندی جغرافیایی با تفکیک دقیق گذرهای اصلی و فرعی جمع‌آوری شد. یافته‌های تحقیق نشان داد میانگین اختلاف قیمت ارزش‌گذاری املاک کارشناسی و قیمت‌گذاری بازار در بخش مسکونی ۶۰ میلیون ریال و در بخش تجاری ۱۳۰ میلیون ریال است. در بخش مسکونی، ۲۲ درصد از کدهای منطقه‌ای دارای اختلاف کم (کمتر از ۱۰ درصد)، ۳۱ درصد اختلاف متوسط (۱۰ تا ۳۰ درصد) و ۴۷ درصد نیاز به بررسی مجدد داشتند. این ارقام برای بخش تجاری به‌ترتیب ۹ درصد، ۱۹ درصد و ۷۲ درصد بود. مدل ترکیبی پیشنهادی پژوهش بر اساس حداقل‌سازی خطای برآورد و آزمون تجربی ضرایب مختلف طراحی شد که در آن ۷۰ درصد به قیمت کارشناسی و ۳۰ درصد به قیمت بازار اختصاص یافت. نتایج نشان داد این ترکیب توانسته است اختلاف میان ارزش‌های کارشناسی و بازار را به طور معناداری کاهش دهد. نتایج این مطالعه مؤید کارایی مدل ترکیبی در نظام ارزش‌گذاری املاک شهری است. پیشنهاد می‌شود شهرداری اصفهان از این مدل برای به‌روزرسانی دوره‌ای قیمت‌های پایه استفاده کند. کاربست نتایج این پژوهش می‌تواند در جهت کارآمدی بیشتر نظام تعیین عوارض ساختمانی و افزایش شفافیت در مدیریت شهری محسوب می‌شود.

https://www.judpm.ir/article_244662_c3146cd3c15c460f1081e2e5adb84fc3.pdf

انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X 3 3 2026 09 23 Intelligent Detection and Separation of Recyclable Urban Waste Using a Deep Learning-Based Computer Vision Model تشخیص و جداسازی هوشمند پسماندهای شهری قابل بازیافت با استفاده از مدل بینایی ماشین مبتنی بر یادگیری عمیق 411 431 244307 10.22034/judpm.2026.582800.1106 FA علی جلوخانی دانشکدۀ کامپیوتر، دانشکدۀ فنی دانشگاه تهران 0009-0005-6369-6265 Journal Article 2026 02 27 Urban waste management is one of the major environmental and economic challenges in modern cities. A considerable part of municipal solid waste consists of recyclable materials such as cardboard, glass, metal, paper, and plastic. Accurate detection and separation of these materials can improve recycling quality and reduce the environmental burden of urban waste. This study proposes a deep learning-based computer vision framework for intelligent detection and separation of recyclable urban waste. Unlike single-label image classification methods, the proposed framework performs multi-instance object detection and generates a bounding box, class label, and confidence score for each detected item. The architecture includes preprocessing and augmentation, lightweight feature extraction, a combined attention module, multi-level feature fusion, and a final detection stage. The dataset contains 4250 images and 6815 annotated waste instances. The proposed method achieved Precision, Recall, F1-score, mAP@0.5, and mAP@0.5:0.95 values of 0.934, 0.919, 0.926, 0.947, and 0.742, respectively. The results indicate that the proposed framework can support automated waste sorting systems, smart bins, robotic separators, and recycling facilities. با افزایش حجم پسماندهای شهری و اهمیت بازیافت در کاهش آلودگی محیط‌ زیست، جداسازی دقیق مواد قابل بازیافت به یکی از مراحل مهم مدیریت هوشمند پسماند تبدیل شده است. روش‌های سنتی تفکیک پسماند معمولاً به نیروی انسانی وابسته بوده و در مقیاس‌های بزرگ با محدودیت‌هایی مانند سرعت پایین، خطای انسانی، هزینۀ عملیاتی بالا و خطرات بهداشتی همراه هستند. در این پژوهش، یک چارچوب مبتنی بر بینایی ماشین و یادگیری عمیق برای تشخیص و جداسازی هوشمند پسماندهای شهری قابل بازیافت ارائه می‌شود. هدف روش پیشنهادی، تشخیص و مکان‌یابی پسماندها در پنج گروه اصلی شامل مقوا، شیشه، فلز، کاغذ و پلاستیک است. به خلاف روش‌های طبقه‌بندی ساده که تنها یک برچسب برای کل تصویر تولید می‌کنند، چارچوب پیشنهادی قادر است در تصاویر تک‌شیء و چندشیء، چند نوع پسماند را به‌ صورت هم‌زمان شناسایی کرده و برای هر نمونه، جعبۀ محدودکننده، کلاس و امتیاز اطمینان تولید کند. در معماری پیشنهادی، از استخراج ویژگی سبک، ماژول توجه ترکیبی و تلفیق ویژگی‌های چندسطحی استفاده شده است تا سامانه بتواند ویژگی‌های ظاهری، بافتی و ساختاری مواد مختلف را بهتر تشخیص دهد. مجموعه‌داده مورد استفاده شامل 4250 تصویر و 6815 نمونه برچسب‌خورده در قالب جعبۀ محدودکننده است. نتایج آزمایش‌ها نشان داد روش پیشنهادی با دستیابی به Precision برابر با 934/0، Recall برابر با 919/0، F1-score برابر با 926/0، مقدار mAP@0.5 برابر با 947/0 و مقدار mAP@0.5:0.95 برابر با 742/0 عملکرد مناسبی در تشخیص و مکان‌یابی پسماندهای قابل بازیافت دارد. همچنین، نتایج به‌تفکیک کلاس‌ها نشان داد مدل در تشخیص پلاستیک و فلز عملکرد بالاتری داشته و بیشترین چالش مربوط به شباهت ظاهری میان کاغذ و مقوا و همچنین، شیشه و پلاستیک شفاف است. بر اساس نتایج، روش پیشنهادی می‌تواند در سامانه‌هایی مانند خطوط تفکیک خودکار، سطل‌های هوشمند و ربات‌های جداساز مورد استفاده قرار گیرد.

https://www.judpm.ir/article_244307_38e16875073f820e36cfbc082ba557ba.pdf

انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X 3 3 2026 09 23 Forecasting Residential Electricity Demand under Climate Change Scenarios: A Python-based Model Incorporating Cooling and Heating Degree Days پیش‌بینی تقاضای برق خانگی تحت سناریوهای تغییرات اقلیمی: یک مدل مبتنی بر پایتون با بهره‌گیری از ‌روز درجه‌های سرمایش و گرمایش 433 453 243406 10.22034/judpm.2026.579252.1097 FA مونا میررضوی دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی سیستم‌های انرژی، دانشکدۀ مهندسی انرژی و منابع پایدار، دانشکدگان علوم و فناوری‌های میان‌رشته‌ای دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0007-6038-5423 یونس نوراللهی استاد تمام مهندسی سیستم‌های انرژی، دانشکدۀ مهندسی انرژی و منابع پایدار، دانشکدگان علوم و فناوری‌های میان‌رشته‌ای دانشگاه تهران، تهران، ایران صبا عموزاده دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی سیستم‌های انرژی، دانشکدۀ مهندسی انرژی و منابع پایدار، دانشکدگان علوم و فناوری‌های میان‌رشته‌ای دانشگاه تهران، تهران، ایران مهنا بابا حسین‌پور دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی سیستم‌های انرژی، دانشکدۀ مهندسی انرژی و منابع پایدار، دانشکدگان علوم و فناوری‌های میان‌رشته‌ای دانشگاه تهران، تهران، ایران حسین یوسفی استاد تمام مهندسی سیستم‌های انرژی، دانشکدۀ مهندسی انرژی و منابع پایدار، دانشکدگان علوم و فناوری‌های میان‌رشته‌ای دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-6372-5127 Journal Article 2026 01 28 This research aims to forecast the long-term household electricity demand under various climate change scenarios, including temperature increases of 1°C and 0.5°C per year, as well as decreases of 1°C and 0.5°C per year, utilizing CMIP6 climate projection models. With the rise in average temperatures and the intensification of heatwaves, cooling requirements in the residential sector have increased, leading to higher summer peak loads. To analyze this trend, a data-driven framework is proposed that employs a multivariate annual regression model incorporating Cooling Degree Days (CDD), Heating Degree Days (HDD), the number of subscribers, and temporal trends. Furthermore, daily temperature data are used to disaggregate annual consumption into daily and hourly scales, enabling the examination of peak load variations. Model evaluation indicates highly accurate performance, with coefficients of determination (R²) of 0.995 for the training set and 0.979 for the test set. The Root Mean Square Error (RMSE) is approximately 547.82 kWh, corresponding to less than one percent of annual consumption. Climate scenario analysis reveals that the CDD index is the primary driver of rising electricity use in Tehran expanding from roughly 780 units in the baseline year to 3,000 in the mild warming scenario and over 7,200 units in the severe one, representing growth of 285% to 820%. Conversely, the HDD index declines under warmer scenarios, contributing little to overall demand. Forecasts suggest that household electricity consumption will increase by 75–132% by 2050, with the difference between the warmest and coldest scenarios exceeding 77,000 kWh. Hourly analysis shows an evening peak load of approximately 21.5 kWh and an early-morning minimum of about 7 kWh. The proposed framework can serve as an effective tool for power system planning and load management under global warming conditions. این پژوهش با هدف پیش‌بینی بلندمدت تقاضای برق خانگی تحت سناریوهای مختلف تغییرات اقلیمی از جمله افزایش و کاهش دما به ازای هر سال 1 و 5/0 درجه و مدل‌های اقلیم‌سنجی CMIP6 انجام شده است. با افزایش دمای متوسط و تشدید امواج گرما، نیاز به سرمایش در بخش خانگی رشد می‌کند و اوج بار در تابستان افزایش می‌یابد. برای تحلیل این روند، یک چهارچوب داده‌محور ارائه شده که در آن شاخص‌های درجه‌روز سرمایش و گرمایش، به‌ همراه تعداد مشترکان و روند زمانی، در قالب یک مدل رگرسیون چندمتغیره سالانه به ‌کار گرفته شده‌اند. همچنین، از داده‌های دمای روزانه برای توزیع مصرف سالانه به مقیاس‌های روزانه و ساعتی استفاده شده تا تغییرات پیک بار قابل بررسی باشد. ارزیابی مدل نشان می‌دهد عملکرد بسیار دقیقی دارد؛ ضریب تعیین در داده‌های آموزش 995/0 و در آزمون 979/0 بوده و مقدار خطای مربعات میانگین جذر حدود 82/547 کیلووات‌ساعت، یعنی کمتر از یک درصد مصرف سالانه است. نتایج سناریوهای اقلیمی نشان می‌دهد شاخص درجه‌روز سرمایشی محرک اصلی افزایش مصرف برق در تهران است و از حدود 780 واحد در سال پایه به 3 هزار واحد در سناریوی افزایش ملایم و بیش از 7200 واحد در سناریوی شدید می‌رسد؛ یعنی رشدی بین 285 تا 820 درصد. در مقابل، شاخص درجه‌روز گرمایشی در سناریوهای گرم‌تر کاهش می‌یابد و اثر قابل‌ توجهی بر مصرف ندارد. بر اساس پیش‌بینی‌ها، مصرف برق خانگی تا سال 2050 بین 75 تا 132 درصد افزایش می‌یابد و تفاوت میان گرم‌ترین و سردترین سناریوها بیش از 77 هزار کیلووات‌ساعت خواهد بود. تحلیل ساعتی نیز نشان می‌دهد پیک بار عصرگاهی حدود 5/21 و کمینۀ بامدادی حدود 7 کیلووات‌ساعت است. این چهارچوب می‌تواند ابزاری مؤثر برای برنامه‌ریزی شبکه و مدیریت بار تحت شرایط گرمایش جهانی باشد.

https://www.judpm.ir/article_243406_8267f94c8c785b3f23f8a5fc15dc3b54.pdf

انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X 3 3 2026 09 23 The Application of Artificial Intelligence in Developing a Local Climate Change Adaptation Strategy for Qanats: Evaluating the Performance of XGBoost in Estimating the Discharge of Qaen Qanats کاربرد هوش مصنوعی در تدوین استراتژی بومی سازگاری با تغییر اقلیم قنات: ارزیابی عملکرد XGBoost در تخمین دبی قنوات قاین 455 469 247073 10.22034/judpm.2026.579182.1096 FA محمد فولادی نصرآباد دانشجوی دکتری منابع آب، گروه مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران محمدرضا فرزانه استادیار گروه پژوهشی مهندسی محیط زیست و پایش آلودگی، پژوهشکدۀ محیط زیست و توسعۀ پایدار، تهران، ایران سپیده زراعتی نیشابوری دانش‌آموختۀ دکتری منابع آب، گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران Journal Article 2026 02 27 Climate change, as a fundamental challenge of the present century, has made it inevitable for urban and regional policymakers to revise adaptation strategies and develop accurate prediction tools by affecting water resources in arid regions. Qanats, as strategic and vital infrastructures for water supply in settlements of Iran's arid regions, are currently facing threats due to declining groundwater levels, which doubles the need for applying artificial intelligence-based decision support systems. The present study aims to strengthen the foundations of water resources management planning by evaluating the performance of the XGBoost machine learning model in predicting the discharge of qanats in the Qaen Plain. To this end, 12-year data on qanat discharge (2007–2018), climatic variables (precipitation and temperature), and elevation were used. After preprocessing, the data were split into training (70%) and testing (30%) sets, and the model hyperparameters were tuned using RandomizedSearchCV with RMSE as the optimization objective. The evaluation results showed that XGBoost, with R² ≈ 0.88 and NS = 0.76 in the testing phase, has high reliability for use in hydrological analyses. Based on sensitivity analysis, the optimal combination of hyperparameters was n_estimators=500, max_depth=6, learning_rate=0.08, and min_child_weight=4. However, it was observed that the model suffers from poor performance in predicting discharges exceeding 20 L/s due to the RMSE loss function and data imbalance. The findings of this study, while confirming the effectiveness of machine learning models in smartening water management, emphasize the need for caution in policymaking based on extreme flow predictions and provide an operational framework for enhancing the resilience of traditional water infrastructures against climate change. تغییر اقلیم به عنوان چالشی بنیادین در قرن حاضر، با تحت تأثیر قرار دادن منابع آب مناطق خشک، بازنگری در راهبردهای سازگاری و توسعۀ ابزارهای پیش‌بینی دقیق را برای سیاستگذاران شهری و منطقه‌ای اجتناب‌ناپذیر کرده است. قنوات به عنوان زیرساخت‌های استراتژیک و حیاتی در تأمین آب سکونتگاه‌های مناطق خشک ایران، امروزه با تهدیدهای ناشی از کاهش تراز آب‌های زیرزمینی روبه‌رو هستند که این امر لزوم به‌کارگیری سیستم‌های پشتیبان تصمیم‌گیری مبتنی بر هوش مصنوعی را دوچندان می‌کند. پژوهش حاضر با هدف تقویت مبانی برنامه‌ریزی مدیریت منابع آب، به بررسی عملکرد مدل یادگیری ماشین XGBoost در پیش‌بینی دبی قنوات دشت قاین پرداخته ‌است. در این راستا، از داده‌های ۱۲سالۀ آبدهی قنوات (۱۳۸۶ ـ ۱۳۹۷)، متغیرهای اقلیمی بارش و دما و متغیر ارتفاع استفاده شد که پس از پیش‌پردازش، داده‌ها به دو بخش آموزش (70 درصد) و آزمون (30 درصد) تقسیم و فراسنجه‌های مدل با روش RandomizedSearchCV و هدف بهینه‌سازی RMSE تعیین شدند. نتایج حاصل از ارزیابی مدل نشان داد XGBoost با مقادیر R2حدود 88/0 و معیار NS برابر با 76/0 در بخش آزمون، از قابلیت اعتماد بالایی برای استفاده در تحلیل‌های هیدرولوژیکی برخوردار است. بر اساس تحلیل حساسیت، ترکیب بهینۀ فراسنجه‌ها شامل n_estimators=500، max_depth=6، learning_rate=0.08 و min_child_weight=4 حاصل شد؛ با این‌وجود، مشاهده شد که مدل در پیش‌بینی دبی‌های فراتر از ۲۰ لیتر بر ثانیه به دلیل تابع خطای RMSE و عدم تعادل داده‌ها دچار ضعف است. یافته‌های این پژوهش ضمن تأیید کارایی مدل‌های یادگیری ماشین در هوشمندسازی مدیریت آب، بر ضرورت احتیاط در سیاستگذاری‌های مبتنی بر پیش‌بینی جریان‌های حدی تأکید دارد و چارچوبی عملیاتی برای ارتقای تاب‌آوری زیرساخت‌های سنتی آب در برابر تغییرات اقلیمی ارائه می‌دهد.

https://www.judpm.ir/article_247073_625d7d3ef781fdb16ffbe46809a5cd5b.pdf

انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X 3 3 2026 09 23 Analysis of Urban Policy-Making Paradigms in Tehran in the Context of National Urban Policy واکاوی پارادایم‌های خط‌مشی‌گذاری شهری تهران در پرتو سیاست ملی شهری 471 494 251308 10.22034/judpm.2026.587096.1124 FA غلامحسین محمدی دانش‌آموختۀ دکتری تصمیم‌گیری و خط‌مشی گذاری، گروه مدیریت دولتی، دانشکدۀ پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0001-8335-6867 رحمت اله قلی پور سوته استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکدۀ مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-9081-1576 Journal Article 2026 03 25 Urban policy-making in the metropolitan city of Tehran has undergone fundamental paradigmatic transformations in recent decades; transformations that, in the absence of a coherent National Urban Policy, have been largely reactive, fragmented, and lacking institutional coherence. This study aims to identify and analyze the paradigms of urban policy-making in Tehran in the light of the concept of National Urban Policy. The research approach is qualitative and based on a critical-interpretive paradigm, and data were collected and analyzed through documentary analysis, semi-structured interviews with 12 urban management experts, and thematic analysis. The findings indicate that Tehran's urban policy-making is transitioning from the first paradigm (physical-spatial) through the second paradigm (growth management) to the third paradigm (network governance), although this transition remains incomplete and contentious. The core of this tension is the conflict between two opposing regimes, "city-selling" versus "city-preservation", rooted in the lack of sustainable urban revenues and the weakness of National Urban Policy. Accordingly, a conceptual model of Tehran's urban policy-making space is presented, which provides an analytical framework for understanding the complexities of urban policy-making and practical guidance for addressing urban wicked problems. خط‌مشی‌گذاری شهری در کلان‌شهر تهران طی دهه‌های اخیر دستخوش تحولات پارادایمیک بنیادین بوده است؛ تحولاتی که در غیاب یک سیاست ملی شهری منسجم، عمدتاً واکنشی، پراکنده و فاقد انسجام نهادی بوده‌اند. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل پارادایم‌های خط‌مشی‌گذاری شهری تهران در پرتو مفهوم سیاست ملی شهری انجام شده است. رویکرد پژوهش کیفی و مبتنی بر پارادایم تفسیری ـ انتقادی است و داده‌ها از طریق تحلیل اسناد، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر از خبرگان مدیریت شهری و تحلیل مضمون گردآوری و تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد خط‌مشی‌گذاری شهری تهران از پارادایم اول (برنامه‌ریزی کالبدی ـ فضایی) از طریق پارادایم دوم (مدیریت رشد شهری) به سمت پارادایم سوم (حکمرانی شبکه‌ای) در حال گذار است، هرچند این گذار ناتمام، غیرخطی و همراه با تنش‌های نهادی است. محور اصلی این تنش، تعارض دو رژیم متضاد شهرفروشی در برابر شهرنفروشی است که ریشه در فقدان درآمدهای پایدار شهری و ضعف سیاست ملی شهری دارد. بر این‌اساس، مدل مفهومی فضای خط‌مشی‌گذاری شهری تهران ارائه می‌شود که چارچوبی تحلیلی برای فهم پیچیدگی‌های خط‌مشی‌گذاری شهری و راهنمایی عملی برای مواجهه با مسائل بدخیم شهری فراهم می‌آورد.

https://www.judpm.ir/article_251308_abf3da1b40b91dfaa518ef01305bd80d.pdf

انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X 3 3 2026 09 23 Forecasting the budgeting system in Tehran Municipality based on designing a robust mathematical model under conditions of uncertainty with a multiple regression approach پیش‌بینی نظام بودجه‌ریزی در شهرداری تهران بر اساس طراحی مدل ریاضی استوار در شرایط عدم قطعیت با رویکرد رگرسیون چندگانه 495 516 248099 10.22034/judpm.2026.587729.1126 FA اعظم غلامی زارع زاده گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0007-8927-1964 سوان سهرایی گروه ریاضی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران 0000-0002-8817-9855 مریم خادمی گروه ریاضی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-9741-6808 احسان ساده گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-9120-7984 Journal Article 2026 03 25 This research was conducted with the aim of designing a robust mathematical model for forecasting and budget planning at the Tehran Municipality under conditions of economic uncertainty. The main research gap was the lack of an integrated and localized model for converting historical data into optimal budget decisions, as well as the failure to localize indicators affecting revenue and expenditure for an Iranian metropolis. The novelty of this article lies in integrating three approaches within a single framework: forecasting with regularized regressions (Ridge, Lasso, Elastic Net), robust optimization using the Bertsimas-Sim approach, and multiple-choice goal programming (MCGP), which had not previously been applied to Tehran Municipality's budgeting. The robust model, with appropriate adjustment of the protection level, provided optimal solutions in which the transportation sector received the highest priority while the shares of other missions were maintained. Scenario analysis demonstrated that the model is resilient against economic fluctuations and can serve as an effective tool for budgetary decision-making under uncertainty. این پژوهش با هدف طراحی یک مدل ریاضی استوار برای پیش‌بینی و برنامه‌ریزی بودجۀ شهرداری تهران در شرایط عدم ‌قطعیت اقتصادی انجام شد. شکاف پژوهشی اصلی، نبود مدل یکپارچه و بومی به منظور تبدیل داده‌های تاریخی به تصمیمات بودجه‌ای بهینه و عدم بومی‌سازی شاخص‌های مؤثر بر درآمد و هزینه برای کلان‌شهری ایرانی بود. نوآوری مقاله در تلفیق سه رویکرد در یک چارچوب واحد است: پیش‌بینی با رگرسیون‌های منظم‌شده (Ridge, Lasso, Elastic Net)، بهینه‌سازی استوار با رویکرد Bertsimas‑Sim و برنامه‌ریزی آرمانی چندانتخابی (MCGP) که پیش از این برای بودجه‌ریزی شهرداری تهران به کار گرفته نشده بود. مدل استوار با تنظیم سطح حفاظت مناسب، راه‌حل‌های بهینه‌ای ارائه کرد که در آن بخش حمل‌ونقل بیشترین اولویت را داشت و سهم سایر مأموریت‌ها حفظ شد. تحلیل سناریوها نشان داد مدل در برابر نوسانات اقتصادی مقاوم است و می‌تواند ابزاری مؤثر برای تصمیم‌گیری بودجه‌ای در شرایط عدم‌ قطعیت باشد.

https://www.judpm.ir/article_248099_615d979da471e74f70f4de44f55cd744.pdf

انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X 3 3 2026 09 23 Biophilic Landscape Design as a Strategy to Cope with the Water Crisis in Urban Spaces (Case Study: Stepped Landscape of Chamran Park, Karaj) طراحی منظر بیوفیلیک به مثابه راهبردی برای مواجهه با بحران آب در فضاهای شهری (نمونۀ موردی: منظر پلکانی پارک چمران کرج) 517 540 245083 10.22034/judpm.2026.582643.1107 FA ستایش زندی بابائی دانش‌آموختۀ کارشناس ارشد مهندسی فضای سبز، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0009-0003-8289-692X محمدمهدی پورحسن مهرزنجانی دانش‌آموختۀ کارشناس ارشد علوم و مهندسی آبخیز ـ آبخیزداری شهری، دانشکدۀ منابع ‌طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0009-0008-8042-4191 Journal Article 2026 03 28 This study aims to elucidate biophilic landscape design strategies as resilient ecological infrastructure to address the water crisis in urban spaces, focusing on the stepped landscape of Chamran Park in Karaj. The research is applied in purpose and descriptive–analytical in methodology. Data were collected through documentary studies and field evaluations. An integrated SWOT framework including the Internal Factor Evaluation (IFE) and External Factor Evaluation (EFE) matrices, together with the Quantitative Strategic Planning Matrix (QSPM), was employed for data analysis and strategy formulation. The results indicate that the IFE score of 2.63 and the EFE score of 2.29 place the study area in a “Competitive (ST)” strategic position. Based on the QSPM analysis, the strategy of “developing a gravity-fed water landscape with phytoremediation” achieved the highest Total Attractiveness Score (TAS = 6.28). It was followed by “smart flood management using multi-functional infrastructures” (TAS = 5.09), “evaporation-reducing biophilic microclimate creation” (TAS = 4.98), and “enhancing the sense of belonging through participatory landscape” (TAS = 4.01). The findings suggest that achieving a resilient biophilic landscape requires a transition from purely aesthetic approaches toward pragmatic design that integrates environmental-ecological, physical-spatial, perceptual-psychological, and managerial-policy dimensions. Such an approach can transform urban landscapes into gravity-based, self-sustaining ecological systems that reduce water consumption and enhance ecological resilience. پژوهش حاضر با هدف تبیین راهبردهای طراحی منظر بیوفیلیک به‌ عنوان یک زیرساخت اکولوژیک تاب‌آور برای مواجهه با بحران آب در فضاهای شهری (نمونۀ موردی: منظر پلکانی پارک چمران کرج) انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی ـ تحلیلی است. گردآوری داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی و برداشت‌های میدانی انجام شد و برای تحلیل داده‌ها از تکنیک یکپارچۀ تحلیل SWOT شامل ماتریس ارزیابی عوامل داخلی (IFE) و خارجی (EFE) و همچنین، ماتریس برنامه‌ریزی راهبردی کمّی (QSPM) استفاده شد. نتایج نشان داد امتیاز ماتریس IFE برابر با 63/2 و امتیاز ماتریس EFE برابر با 29/2 است که بیانگر قرارگیری محدودۀ مورد مطالعه در موقعیت راهبردی «‌رقابتی (ST)‌» است. بر اساس نتایج ماتریس QSPM، راهبرد «توسعۀ منظر آب‌محورِ ثقلی با فیلتراسیون گیاهی» با امتیاز جذابیت کل 28/6 در رتبۀ نخست قرار گرفت؛ پس از آن راهبردهای «مدیریت هوشمند سیلاب با زیرساخت‌های چندعملکردی» با امتیاز 09/5، «میکروکلیماسازی بیوفیلیک کاهندۀ تبخیر» با امتیاز 98/4 و «منظر مشارکت‌محور» با امتیاز 01/4 در اولویت‌های بعدی قرار دارند. نتایج نشان می‌دهد دستیابی به منظر بیوفیلیک تاب‌آور مستلزم گذار از رویکردهای صرفاً زیبایی‌شناختی به سمت طراحی عمل‌گرا و هم‌افزایی چهار بُعد محیط ‌زیستی، کالبدی، ادراکی و مدیریتی است. این رویکرد می‌تواند منظر شهری را به سیستمی پویا مبتنی بر نیروی گرانش و چرخه‌های طبیعی تصفیه تبدیل کند و در نتیجه، مصرف منابع آبی را کاهش داده و تاب‌آوری اکولوژیک فضاهای شهری را ارتقا دهد.

https://www.judpm.ir/article_245083_df840bbf4c61770e320a29ac9cdef59b.pdf

انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X 3 3 2026 09 23 Designing a Native Model of an Empowering Entrepreneurial Ecosystem for Female-Headed Households in Tehran Metropolis طراحی الگوی بومی اکوسیستم کارآفرینی توانمندساز زنان سرپرست خانوار در کلان‌شهر تهران 541 556 251715 10.22034/judpm.2026.584861.1112 FA محمدجواد لشکری گروه کارآفرینی، واحد بین‌المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران مهران مقصودی گروه کارآفرینی، واحد بین‌المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران شادی شاهوردیانی گروه کارآفرینی، واحد بین‌المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران Journal Article 2026 05 20 This study aimed to design and validate a native model of an empowering entrepreneurial ecosystem for female-headed households in the 22 districts of Tehran metropolis. The research adopted a developmental-applied purpose with a sequential exploratory mixed-method design. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 30 experts, including entrepreneurship management professors, Tehran municipality managers, activists from non-governmental organizations, and successful female entrepreneurs. In the quantitative phase, 380 female-headed households and female entrepreneurs residing in Tehran were selected through multi-stage cluster sampling from five selected districts (3, 6, 12, 15, and 22) and completed a researcher-developed questionnaire. Reliability was confirmed with Cronbach's alpha (0.86) and composite reliability (0.94). Data analysis was performed using Structural Equation Modeling with Partial Least Squares approach (PLS-SEM). The final model was organized into three levels: foundational/supportive (individual factors, social support, access to resources, institutional factors, market and opportunities), performance pathway (entrepreneurial intention, business creation, business performance), and empowerment outcomes (economic, psychological, and social empowerment). Findings revealed that institutional factors (β=0.74) were the strongest predictor of entrepreneurial intention, and market and opportunities (β=0.66) had the strongest impact on business performance. Model fit indices indicated good quality (SRMR=0.042, NFI=0.91, GoF=0.54). This model is the first localized entrepreneurial ecosystem model for empowering female-headed households at the urban district level in Tehran. کارآفرینی می‌تواند یکی از سازوکارهای مؤثر برای افزایش استقلال اقتصادی، تقویت عاملیت و ارتقای کیفیت زندگی زنان سرپرست خانوار باشد؛ با این‌حال، تحقق پایدار پیامدهای کارآفرینانه فقط به ویژگی‌های فردی وابسته نیست و به کیفیت محیط نهادی، اجتماعی، منابعی و بازاری پیرامون افراد نیز بستگی دارد. با وجود اهمیت این موضوع، مطالعات موجود در ایران کمتر به تلفیق هم‌زمان اکوسیستم کارآفرینی، فرایند کارآفرینانه و پیامدهای چندبعدی توانمندسازی زنان سرپرست خانوار در بستر شهری پرداخته‌اند. پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی بومی اکوسیستم کارآفرینی توانمندساز زنان سرپرست خانوار در کلان‌شهر تهران انجام شد. اگرچه قلمرو مفهومی پژوهش کلانشهر تهران و مناطق ۲۲گانۀ آن است، اعتبارسنجی تجربی الگو در پنج منطقۀ منتخب تهران انجام گرفت. رویکرد پژوهش آمیخته اکتشافی متوالی و از نوع توسعه‌ای ـ کاربردی است. در فاز کیفی، اساتید مدیریت کارآفرینی، مدیران شهرداری تهران، فعالان سازمان‌های مردم‌نهاد و کارآفرینان موفق زن، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته به عمل آمد. تحلیل داده‌ها با مدل‌سازی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) انجام گرفت. الگوی نهایی در سه سطح سازماندهی شد: سطح اول (پایه/حمایتی)؛ سطح دوم (میانی/عملکردی)‌؛ سطح سوم (توانایی/تأثیرگذاری. یافته‌ها نشان داد قوی‌ترین پیش‌بینی‌کنندۀ قصد کارآفرینانه، عوامل نهادی و بیشترین تأثیرپذیرفته‌شده از عملکرد کسب‌وکار، توانمندسازی اقتصادی است. شاخص‌ اندازه‌گیری کیفیت مدل بیانگر کیفیت مطلوب الگو بود. این الگو مدل بومی و منطقه‌محور ویژۀ زنان سرپرست خانوار در سطح مناطق منتخب شهری تهران است و پیشنهاد می‌شود در برخی مناطق، تقویت عوامل نهادی و دسترسی به منابع و در مناطق دیگر، تمرکز بر بازار و فرصت‌ها در اولویت قرار گیرد.

https://www.judpm.ir/article_251715_28ce21ea08bb92aae84b2dbb08600746.pdf