انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X مقالات آماده انتشار 2026 02 16 Redesigning Urban Water Governance: Integrating Nature-Based Solutions and Participatory Governance for Socio-Ecological Resilience in Tehran Megacity بازطراحی حکمرانی آب شهری: تلفیق راهکارهای طبیعت‌بنیان و حکمرانی مشارکتی برای تاب‌آوری اجتماعی-اکولوژیک تهران 240722 10.22034/judpm.2026.569352.1080 FA نرمین خیری جنت آباد جنوبی-لاله غربی- ک شقایق- پ 1 واحد 9 0009-0003-8532-6949 محمدحسین بوچانی استادیار گروه شهرسازی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2025 12 28 This study aims to redesign Tehran’s urban water governance and integrate nature-based and participatory governance approaches to enhance socio-ecological resilience. It examines the hydrological resilience of Tehran metropolis to the combined stresses of climate change, population growth, and unsustainable water resource management. Using a mixed methodology including analysis of official documents and development plans, stakeholder interviews, and spatial analysis, the impact of strategies such as aqueduct rehabilitation, rainwater harvesting, and treated wastewater recycling was assessed. Findings indicate a 25% reduction in urban water consumption and a 40% increase in local participation under the influence of these strategies, which have significant potential to restore groundwater aquifers and improve the permeability of urban ecosystems. However, the scalability of the strategies is limited by deep structural barriers including policy fragmentation, legal vacuum, institutional inefficiency, and weak citizen participation. In response to these challenges, the study proposes the establishment of an integrated urban water governance system based on synergy between government institutions, NGOs, and local communities. This framework seeks to achieve both ecological resilience and social cohesion by establishing a “High Urban Water Council,” amending laws, implementing participatory pilot projects in underserved neighborhoods, making data transparent, and utilizing innovative solutions such as digital monitoring. Finally, by redefining water as a socio-ecological capital, this model provides an efficient model that can be generalized to other metropolises located in dry regions of the world. این پژوهش با هدف بازطراحی حکمرانی آب شهری تهران و تلفیق راهکارهای طبیعت‌بنیان و حکمرانی مشارکتی برای تقویت تاب‌آوری اجتماعی-اکولوژیک، به بررسی تاب‌آوری هیدرولوژیک کلان‌شهر تهران در برابر تنش‌های ترکیبی تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت و مدیریت ناپایدار منابع آب می‌پردازد. با به‌کارگیری روش‌شناسی ترکیبی شامل تحلیل اسناد رسمی و برنامه‌های توسعه، مصاحبه با ذی‌نفعان و تحلیل فضایی، تأثیر راهکارهایی نظیر احیای قنات‌ها، استحصال آب‌باران و بازچرخانی پساب تصفیه‌شده ارزیابی شد. یافته‌ها حاکی از کاهش ۲۵ درصدی مصرف آب شهری و افزایش ۴۰ درصدی مشارکت محلی تحت تأثیر این راهکارهاست که پتانسیل معناداری در احیای سفره‌های زیرزمینی و بهبود نفوذپذیری اکوسیستم‌های شهری دارد. با‌این‌وجود، مقیاس‌پذیری راهکارها با موانع ساختاری عمیقی شامل چندپارگی سیاست‌گذاری، خلأ قانونی، ناکارآمدی نهادی و ضعف مشارکت شهروندی محدود شده است. در پاسخ به این چالش‌ها، مطالعه پیشنهاد محوری خود را استقرار نظام حکمرانی یکپارچه آب شهری مبتنی بر هم‌افزایی نهادهای دولتی، سازمان‌های مردم‌نهاد و جامعه محلی قرار می‌دهد. این چارچوب با تشکیل «شورای عالی آب شهری»، اصالح قوانین، اجرای پروژه‌های پایلوت مشارکتی در محلات کم‌برخوردار، شفاف‌سازی داده‌ها و بهره‌گیری از راهکارهای نوینی مانند پایش دیجیتالی، درصدد تحقق توأمان تاب‌آوری اکولوژیک و انسجام اجتماعی است. در نهایت، این الگو با بازتعریف آب به مثابه سرمایه اجتماعی-اکولوژیک، الگویی کارآمد و قابل تعمیم به سایر کلان‌شهرهای واقع در مناطق خشک جهان ارائه می‌دهد.