انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X 2 4 2025 09 11 Fire Safety Management and Strategies for Its Improvement in Tehran Metropolis: A Study on Structural, Operational, and Socio-Cultural Challenges مدیریت ایمنی حریق و راهبردهای ارتقای آن در کلان‌شهر تهران: مطالعه‌ای پیرامون چالش‌های ساختاری، عملکردی و فرهنگی 511 525 224924 10.22034/judpm.2025.517687.1034 FA قدرت الله محمدی دکتری مهندسی محیط ‌زیست، مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران بزرگ کامران عبدولی دکتری مهندسی محیط‌ زیست، معاونت پیشگیری آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران بزرگ وحید بهرامی دکتری مهندسی معماری، کارشناس ارشد معاونت پیشگیری آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران بزرگ Journal Article 2025 06 05 This research aims to analyze the structural, functional, and socio-cultural challenges in fire safety management within the metropolis of Tehran and to propose strategies for its enhancement, drawing upon empirical evidence and qualitative analysis. Given the critical role of fire safety in urban sustainability and the protection of citizens' lives and property, this study investigates existing obstacles by focusing on three key dimensions: structurally, the necessity for infrastructure improvement and the imbalanced growth of urbanization; functionally, the need for modernization in equipment, processes, and inter-organizational coordination; and socio-culturally, the imperative to raise public awareness and citizen participation in adhering to safety principles. The findings indicate that these challenges systematically affect the efficiency of fire safety management in Tehran. In response to these impediments, three categories of strategies are proposed: (1) preventive strategies, including the revision of regulations, improvement of inspection systems, and promotion of a safety culture; (2) reactive and resilient strategies, such as strengthening the operational capabilities of relevant organizations and developing rescue and relief infrastructure; and (3) institutional-managerial strategies, such as establishing a central authority responsible for safety, efficient resource allocation, and promoting integrated governance. The effective implementation of these strategies necessitates the active participation of all stakeholders and the formulation of synergistic policies to enhance urban resilience against fire incidents. هدف پژوهش حاضر، تحلیل چالش‌های ساختاری، عملکردی و فرهنگی ـ اجتماعی مدیریت ایمنی حریق در کلان‌شهر تهران و ارائۀ راهبردهای ارتقای آن با تکیه ‌بر شواهد تجربی و تحلیل کیفی است. با توجه به نقش حیاتی ایمنی حریق در پایداری شهری و حفاظت از جان و مال شهروندان، این مطالعه با تمرکز بر سه بُعد کلیدی به بررسی موانع موجود پرداخته است: در بُعد ساختاری، لزوم ارتقای زیرساخت‌ها و رشد نامتوازن شهرنشینی؛ در بُعد عملکردی، به‌روزرسانی در تجهیزات، فرایندها و هماهنگی بین سازمانی؛ و در بُعد فرهنگی‌ ـ اجتماعی، لزوم ارتقای سطح آگاهی عمومی و مشارکت شهروندان در رعایت اصول ایمنی. یافته‌ها بیانگر آن است که این چالش‌ها به‌ صورت سیستماتیک بر کارایی مدیریت ایمنی حریق در تهران تأثیرگذارند. در پاسخ به این موانع، سه دسته راهبرد پیشنهاد می‌شود: (۱) راهبردهای پیشگیرانه شامل اصلاح مقررات، بهبود نظام‌های بازرسی و ارتقای فرهنگ ایمنی؛ (۲) راهبردهای واکنشی و تاب‌آورانه ازجمله تقویت توان عملیاتی نهادهای ذی‌ربط و توسعۀ زیرساخت‌های امداد و نجات؛ و (۳) راهبردهای نهادی ـ ‌مدیریتی نظیر ایجاد نهاد مرکزی متولی ایمنی، تخصیص کارآمد منابع و ارتقای حکمرانی یکپارچه. تحقق اثربخش این راهبردها مستلزم مشارکت فعال کلیۀ ذی‌نفعان و تدوین سیاست‌های هم‌افزا برای ارتقای تاب‌آوری شهری در برابر سوانح آتش‌سوزی است. https://www.judpm.ir/article_224924_4864a69da3db617d9cdcb2f2d06ba311.pdf