انتشارات شهرداری تهران سیاست گذاری پیشرفت شهری 3092-653X 1 1 2025 01 04 Exploring the Role and Effects of Urban Development Planning on Alienation and Atomization of Urban Individuals (Case Study: Tehran Metropolis) واکاوی نقش و اثرات طرح‏ های توسعۀ شهری در ازخودبیگانگی و اتمیزه شدن انسان شهری (نمونۀ موردی: کلان‏شهر تهران) 35 55 214462 10.22034/judpm.2025.497357.1002 FA علی فرامرزی راد دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محمدحسین بوچانی استادیار گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2024 10 16 This research explores the role of urban planning interventions in shaping urban alienation in Tehran. Despite the remarkable speed of physical growth in the metropolis of Tehran—including roads, bridges, and skyscrapers—it seems that individuals are becoming increasingly alienated from themselves, their citizens, and their surrounding environment. Urban alienation, social fragmentation, and the disconnection between individuals and their urban surroundings have emerged as fundamental challenges of modern urban life. Over the past half-century, the three urban development plans of Tehran, designed to improve the quality of urban life, have inadvertently exacerbated these issues. As the primary strategic documents guiding urban interventions, these plans, instead of bridging the gap between human (inside) and the city (outside), have intensified feelings of powerlessness and lack of control over life. It could even be argued that they have deepened the distance between individuals and their own inner selves. The present study seeks to answer the question of whether urban development plans, as strategic documents in metropolises, address the issue of urban human alienation, reflection, and problem solving. In other words, can this issue be effectively tackled through urban development plans? The research approach, alongside a review of theoretical literature, employed a qualitative methodology using the Delphi technique to conduct interviews with experts and specialists in this field. The findings reveal that the decline of public spaces (10.68%), Persistent construction and physical monotony (9.71%), Expansion of large-scale highways (8.74%). These factors have played a significant role in expanding and deepening urban human alienation and social atomization. این پژوهش دربارۀ نقش مداخلات برنامه‏ریزی شهری در شکل‏دهی به ازخودبیگانگی انسان در تهران است. با وجود سرعت قابل ‏توجهی که در رشد کالبدی کلان‌شهر تهران مانند جاده‏ها، پل‏ها و برج‏ها وجود دارد، به نظر می‏رسد به همان میزان انسان‏ها با خود، همشهریان و محیط اطرافشان بیگانه می‏شوند. ازخودبیگانگی شهری، گسست اجتماعی و عدم پیوند میان افراد و محیط شهری به یکی از چالش‏های اساسی زندگی شهری مدرن تبدیل شده‏اند. طی تقریباً نیم‏قرن گذشته، طرح‏های سه‏گانۀ توسعۀ شهری تهران که با هدف بهبود کیفیت زندگی شهری اجرا شدند، به‏ طور ناخواسته این مشکلات را تشدید کرده‏اند. این طرح‏ها به عنوان اصلی‏ترین سندهای راهبردی شهر و ملاک عمل در مداخلات، به‏ جای ایجاد پلی میان انسان (درون) و شهر (برون)، حس ناتوانی و عدم تسلط بر زندگی را بیش از پیش افزایش داده‏اند به ‏گونه‏ای که شاید بتوان گفت که فاصلۀ بین انسان با خودش را نیز تشدید کرده‏اند. پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به این سؤال است که آیا طرح‏های توسعۀ شهری به عنوان سند راهبردی در کلان‏شهرها در حل مسئلۀ ازخودبیگانگیِ انسانِ شهرنشین، اندیشه‏ورزی و چاره‏‏جویی می‏کنند؟ و به بیانی دیگر، آیا می‏شود از طریق طرح‏های توسعۀ شهری به حل این مسئله پرداخت؟<strong> </strong>رویکرد پژوهش در کنار مرور ادبیات نظری، از طریق روش کیفی و با استفاده از تکنیک دلفی، مصاحبه‏ای با نخبگان و متخصصان این حوزه صورت گرفت. یافته‏ها نشان می‏دهد «افول قلمروی عمومی» با 68/10 درصد، «ساخت‏وساز مدوام و بی‏قوارگی کالبدی» با 71/9 درصد و «افزایش ابعاد بزرگراهی» با 74/8 درصد تأثیر زیادی در گسترش و عمق بخشیدن به ازخودبیگانگی و اتمیزه شدن انسان شهری داشته‏اند. https://www.judpm.ir/article_214462_db101545ba9a336cb1ba91821cb09f6e.pdf